Sözlük
Karbon ve regülasyon, tanımlarıyla
Bu sitenin kullandığı sözcükler, açık açık yazılmış. Regülasyon terimleri resmî metne bağlanır; tanımı bizden duymak yerine kaynağında görebilirsiniz.
- Beşikten kapıya Emisyonları hammadde çıkarımından fabrika kapısına kadar sayan sınır — dağıtım, kullanım ve bertarafı dışarıda bırakır.
- Birincil veri Kaynağında ölçülmüş veri — sizin sayacınız, tedarikçinizin gerçek üretimi — sektör ortalamasının karşıtı.
- CBAM AB'nin sınırda karbon düzenleme mekanizması: belirli malların ithalatçıları, malın içindeki emisyonu beyan etmek ve nihayetinde bedelini ödemek zorunda.
- CSRD Kapsamdaki şirketlerin sürdürülebilirlik bilgisini, denetlenmiş biçimde ve finansal tablolarla birlikte raporlamasını gerektiren AB direktifi.
- Çapalama Bir kaydın sonradan değişmeden var olduğunun gösterilebilmesi için özetinin bağımsız, yalnız-ekleme yapılan bir deftere yayımlanması.
- Çevresel Ürün Beyanı (EPD) Bir ürünün yaşam döngüsü etkilerinin, tanımlı ürün kategori kurallarına göre hazırlanmış, üçüncü tarafça doğrulanmış yayımlanmış özeti.
- Dijital Ürün Pasaportu (DPP) Bir ürünün bileşimi, kökeni ve etkilerine dair, ürünün kendisinden erişilebilen yapılandırılmış ve makine-okunur kayıt.
- Doğrulanabilir, doğrulanmış değil Herkesin kendi kontrol edebileceği bir kayıt ile akredite bir kuruluşun denetlediği kayıt aynı şey değildir. İkisi de yararlıdır; birbirinin yerine geçmez.
- Emisyon faktörü Bir faaliyeti — kWh, kilogram, ton-kilometre — sera gazı emisyonuna çeviren katsayı.
- ESPR AB'nin Sürdürülebilir Ürünler için Ekotasarım Tüzüğü — dijital ürün pasaportunu yasal zorunluluk hâline getiren çerçeve.
- ESRS Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları — bir CSRD raporunun ne içermesi gerektiğini söyleyen ayrıntılı kurallar.
- EUDR Belirli emtiaların, ormansızlaştırmadan bağımsız ve yasal olarak üretilmiş olmadıkça piyasaya sürülmesini yasaklayan AB tüzüğü.
- Fonksiyonel birim Ayak izinin başına ifade edildiği ürün miktarı — bir giysi, bir ton, bir metrekare, teslim edilen bir kWh.
- GHG Protokolü Kurumsal sera gazı muhasebesinde en yaygın kullanılan standart; Kapsam 1, 2 ve 3'ün kaynağı.
- Gömülü emisyon Bir malı üretirken salınan sera gazı; tesis ya da yıl başına değil, o malın tonu başına ifade edilir.
- ISO 14064 Sera gazı envanterlerinin niceleme, raporlama ve doğrulanmasına dair uluslararası standart.
- Kapsam 1 Şirketin sahip olduğu ya da kontrol ettiği kaynaklardan çıkan doğrudan emisyonlar — kendi yanması, kendi araçları, kendi proses emisyonları.
- Kapsam 2 Şirketin satın aldığı elektrik, ısı ve buhardan gelen dolaylı emisyonlar.
- Kapsam 3 Değer zinciri boyunca diğer tüm dolaylı emisyonlar — satın alınan mallar, taşıma, satılan ürünlerin kullanımı, ömür sonu.
- Köken katmanı Bir rakamın nasıl elde edildiğini — ölçüldü, hesaplandı, tahmin edildi, beyan edildi — rakamın kendisinden ayrı tutan etiket.
- Küresel ısınma potansiyeli (GWP) Bir sera gazını, belirli bir zaman ufkunda eşdeğer CO₂ miktarına çeviren faktör.
- Merkle kanıtı Bir kaydın bir kümeye ait olduğunu, kümenin geri kalanını açığa çıkarmadan gösteren kısa kriptografik yol.
- Ön ürün Kendi gömülü emisyonunu zaten taşıyan bir girdi — cıvatadaki çelik, çimentodaki klinker.
- SBTi Bir şirketin emisyon hedeflerinin Paris Anlaşması'nın sıcaklık hedefleriyle tutarlı olup olmadığını değerlendiren girişim.
- Taahhüt özeti Bir hesabın tam girdileri, faktörleri ve sonucu üzerinden alınan özet; aynı girdiler her zaman aynı değeri üretir.
- Tahsis Birden çok çıktı veren bir sürecin emisyonlarının bunlar arasında nasıl bölüştürüleceği.
- Ürün Karbon Ayak İzi (PCF) Bir ürünün tek biriminin, yaşam döngüsünün tanımlı bir bölümünde yol açtığı sera gazı.
- Varsayılan değerler (CBAM) Gerçek veri sunulmadığında ithalatçının kullanmak zorunda olduğu yedek emisyon rakamları. Tasarımı gereği ihtiyatlı, yani yüksektir.
- Yaşam döngüsü değerlendirmesi (LCA) Bir ürünün yaşam döngüsü boyunca çevresel etkilerini niceleyen yöntem — yalnız karbon değil.
Bu aramaya uyan terim yok.